در مدرسه خواندم ، اسب از چهارپايان است. امروز ، كره اسبي ديدم كه وقتي به دنيا آمد سه پا داشت. آيا هنوز هم اسب از چهارپايان است؟!
« آگاتون عزيز ، اين حقيقت است كه نمي تواني آن را ابطال كني ، رد كردن سقراط كه كار آساني است.»
مزرعه دار نگران گاو دردانه اش دِيزي است. در واقع حتي وقتي كه كارگرش به او مي گويد كه دِيزي سرخوشانه در مزرعه مي چرخد ، همچنان دل نگران است.
او مي گويد : « مي خواهد به يقين اين موضوع را بداند و نمي خواهد فقط با 99% احتمال فكر كند دِيزي سالم است ، مي خواهد بتواند بگويد كه مي داند حال دِيزي خوب است.»
مزرعه دار به مزرعه مي رود و در كنار دروازه مي ايستد و از دور و از پشت چند درخت ، شكلي سياه و سفيد مي بيند كه آن را گاو محبوبش تشخيص مي دهد. مزرعه دار برمي گردد و به كارگرش مي گويد كه مي داند دِيزي در مزرعه است.
در اين موقع آيا مزرعه دار واقعاً اين موضوع را مي داند؟
كارگر مي گويد : « او هم وارسي خواهد كرد » و به مزرعه مي رود. در آنجا او دِيزي را مي يابد كه در گودالي پشت يك بوته زار چُرت مي زند و دور از دروازه تكه كاغذ بزرگ سياه و سفيدي را مي بيند كه به درخت گير كرده است.
همان طور كه مزرعه دار فكر مي كرد ، دِيزي در مزرعه است اما آيا او درست مي گفت كه مي داند گاوش آنجاست؟
مارتين كوهن - 101 مسئله فلسفي
مي گويند سقراط پس از اشاره به حرفه مادرش كه قابله بود روش فلسفي خود را با تشبيه به حرفه او چنين توضيح مي دهد :
« روش كمك به زايمان كه من به كار مي برم شبيه آن است كه قابله ها عمل مي كنند. با اين تفاوت كه آنها روي زنان و من روي مردها كار مي كنم. آنان با بدن سر و كار دارند و من با ذهن....
من ، خويشتن از خرد و دانايي بي بهره ام و از اين روست كه آپولون مرا بر كار خرد ديگران گمارده است و از زادن خويشتن خويشم محروم كرده است.»
« در حالي كه چيزي نمي دانم چه مي توانم بنويسم».
سقراط
سقراط در ادامه اين جمله مي گويد :
« خدايی مصري بود كه تئوت نام داشت و اعداد ، هندسه ، نجوم ، تاس و نوشتن را ابداع كرده بود.
روزي تئوت به نزد ثاموس پادشاه مصر عليا رفت تا ابداعات خود را به نشان دهد. وقتي كه تئوت به توضيح الفبا رسيد ، گفت :
« اين اختراعي است كه خرد و حافظه قوم تو را بسيار بهبود خواهد بخشيد»
پادشاه در پاسخ گفت :
« اي تئوت هوشمند ، الفباي تو دقيقاً عكس تأثيري را كه گفتي خواهد داشت. از اين رو كه مصريان به محض شروع به تكيه بر خرد نوشتاري ، ديگر از حافظه خود بهره نخواهند گرفت و به جاي فرا خواندن از منابع درون خود چنان كه شايسته است آنها را با استفاده از علامت بيروني به ياد خواهند آورد»
افلاطون – رساله فايدون
قاضي درد تاكنون با افراد نامطبوع بسياري مواجه شده بود اما اين يكي كه خود را « فيلسوف » مي دانست اما هرگز مطالعه فلسفي نكرده بود حقيقتاً او را آزرده بود.
درد به او گفت :
« زنداني ، مايلم ارزش صداقت را به شما بياموزم. شما به خاطر شيادي و حقه بازي و دروغ گويي مكرر و منظم جهت نجات جان مفلوك خود ، محكوم هستيد. خوب ، دوست من ، اكنون عدالت گريبانتان را گرفته است. حكم دادگاه اين است كه ... (در اينجا قاضي درد براي ايجاد تأثير ، لختي درنگ كرد ، دستكش هاي سياهش را پوشيد و كلاه سياهش را بر سر گذاشت ) ... كه از اينجا به محل اعدام برده و به دار مجازات آويخته شويد.
... اما از آنجا كه من قاضي بزرگواري هستم شما را مجالي ديگر مي دهم تا ارزش راستي را دريابيد. اگر در روز اعدام اظهاريه اي بنويسيد كه حاوي يك حقيقت باشدمجازات شما به 10 سال زندان تخفيف مي يابد ، اما اگر اظهار شما از نظر مسوول اجراي حكم كاذب باش حكم بي درنگ اجرا خواهد شد. »
قاضي كه مي ديد سخنانش اثري بر آن نابكار ندارد ، افزود:
« و به شما هشدار مي دهم كه مجري حكم عضو باشگاه اعدام گران پوزيتويست – منطقي است و هر ياوه متافيزيكي را به عنوان كاذب مردود خواهد شمرد. پس سعي نكنيد تا او را با حقه هاي خود بفريبيد! خوب ، حالا يك روز فرصت دارد تا تصميم خود را بگيريد!»
آنگاه هيئت منصفه شدت حكم قاضي را ستودند و همه حضار دادگاه شادمان از اينكه چنين شروري دچار چنين مجازات سختي شده است به او نگريستند اما شگفت آنكه هنگام بردن فيلسوف به سوي محل مرگ ، او فقط پوزخند مي زد.
روز اعدام فرا رسيد و آن نابكار ، شاد و سرخوش اظهاريه اي ارائه كرد كه وقتي مجري حكم با حيرت فزاينده اي آن را خواند دندان قروچه اي كرد ،كاغذ را مچاله كرد و دستور داد فيلسوف را بدون هيچگونه مجازاتي ، حتي زنداني شدن آزاد كنند.
زنداني در اظهاريه خود چه چيزي مي توانسته نوشته باشد كه به نجات او انجاميد؟
مارتين كوهن - 101 مسئله فلسفي
مسئله اول – ناسازه وارها