چندي پيش در سايت بالاترين ، مطلبي خواندم مبني بر آن كه نسبت جنسي دانشجويان در رشته هاي مختلف به هم خورده است و تلاش مي شود تا اين نسبت بهبود يابد و با توجه به نوع رشته براي جنسيت هاي مختلف تغيير نمايد.
جداي از تمامي ايراداتي كه بر نظام گزينش دانشجوي ما وارد است ، نكتۀ ظريفي هم وجود دارد كه در اين ساليان دراز كمتر به آن پرداخته شده است. ايراداتي از قبيل تستي يا تشريحي بودن پرسش ها ، امنيت پاسخ نامه ها كه در اين بيست سال اخير به شدت مورد ترديد قرار گرفته است ، چگونگي انتخاب رشته ، ظرفيت ها ، گزينش هاي اخلاقي و سياسي ، تخصصي شدن رشته ها و ساير معايب همگي از جمله معايبي هستند كه در اين سال ها به آنها توجه شده است ولي يك نكته اساسي در اين ميان ديده نشده است كه شايد يكي از پاسخ هاي مناسب به تغيير نسبت جنسي دانشجويان در اين ساليان اخير بوده است.
عموم صاحب نظران عقيده دارند ، به دليل تغيير اوضاع اجتماعي كشور و آزادي هاي پيش آمده براي دختران و بانوان ، موجب شده است ، تا اين گروه حضور بيشتري در دانشگاه ها داشته باشند ضمن آن كه مشكلاتي از قبيل كار ، امرار معاش و مهاجرت به منظور كسب درآمد منجر به كاهش ميل به ادامه تحصيل و در نتيجه حضور پسران و آقايان در دانشگاه ها شده است.
هر چند اين پاسخ ها تا اندازه اي با واقعيت هاي اجتماعي ما هم خوان است و اثر آنها را نمي توان ناديده گرفت ، منجر به پوشيده ماندن يكي از دلايل اصلي تغيير نسبت جنسي دانشجويان در دانشگاه ها شده است. البته ، اين دليل بيشتر در مواردي صادق است كه نظام گزينش دانشجو مبني بر آزمون هاي تستي و تشريحي است.
از نظر روان شناسي و علوم وابسته تا اندازۀ زيادي مشخص شده است كه توانايي فراگيري زبان هاي خارجي در خانم ها بيشتر از آقايان است ، ضمن آن كه از استعداد خوبي در حفظ كردن موضوعات مختلف دارند. در حالي كه ، آقايان بيشتر در مسائل رياضي توانمند هستند. همچنين ، خانم ها در سنين نوجواني و جواني در مقايسه با آقايان هم سن و سال از طبع لطيف تر و بالغ تري برخوردارند كه خود منجر به بروز استعدادهاي متنوع در زمينۀ نگارش ، شاعري ، نقاشي ، خطاطي و شاير امور هنري مي شود. بديهي است ،اين نكات كاملاً تجربي و مبتني بر آمار مي باشد و ممكن است آقايان بسيار زيادي باشند كه از خانم هاي بسيار زيادي ، هنرمندتر باشند و يا حافظه قوي تري داشته باشند و يا بهتر به زبان خارجي صحبت كنند. با اين حال ، بد نيست به افراد پيرامون خود نگاهي دوباره داشته باشيد تا ببينيد زيبايي خط دختر خانم هاي نوجوان و يا حتي دبستاني تا چه اندازه بهتر از پسران هم سن و سال ايشان است و يا دفاتر نقاشي ايشان را با هم مقايسه كنيد تا مشخص شود كداميك در مجموع بهتر نقاشي مي كشد. حتي مي توانيد رد صورتي كه اجازه داشته باشيد به دفاتر يادداشت ايشان مراجعه كنيد تا ببينيد چه اندازه متن هاي دل انگيز و شاعرانه مي نويسند و در مقابل دفاتر و كتب پسران را هم ببينيد كه مملو از خطوط درهم ريخته و اسامي متفرقه است!
حال ، با چنين روحياتي ، نگاهي به دروس مورد آزمون در كنكور سراسري گزينش دانشجو مي اندازيم. براي مثال ، كنكور رياضي و تجربي در دو بخش برگزار مي شود ، دروس تخصصي و دروس عمومي. در دروس تخصصي ، رياضي و فيزيك و شيمي و زيست شناسي و زمين شناسي (بسته به نوع گروه آزموني) و در دروس عمومي ، ادبيات فارسي ، زبان انگليسي (بسته به شرايط فرانسه يا آلماني و ...) زبان عربي و بينش اسلامي مورد آزمون قرار مي گيرند. اگر چه ، ضرايب هر يك از اين دو گروه و نيز هر يك از دروس متفاوت است ، با اين حال ، آيا ميانگين وزني مناسبي با توجه به نوع رشته و نيز توانايي هاي هر يك از دو جنس دارند؟
در رشته تجربي ، دروس زيست شناسي ، زمين شناسي ، ادبيات فارسي ، زبان خارجي ، عربي و بينش اسلامي به ميزان صد در صد و درس شيمي تا اندازه بسيار زيادي در راستاي توانايي هاي شرکت کنندگان خانم قرار دارد كه با توجه به ضرايب هر يك و نيز كم بودن ضرايب دروس رياضي و فيزيك ، خودبخود ميزان پذيرش دانشجوي دختر در اين گروه افزايش مي يابد كه نتيجه آن را به صورت افزايش چشمگير دانشجوي دختر در رشته هاي كشاورزي و منابع طبيعي يم توان مشاهده كرد.
در رشته رياضي نيز وضعيت چندان بهتر نيست. در اين گروه نيز اگر چه دروس رياضي و فيزيك از اهميت بيشتر و در نتيجه ضريب بالاتري برخوردار هستند ولي در مقايسه با دروس عمومي و نيز درس شيمي اهميت آنها كاهش مي يابد. در نتيجه ، تعداد دانشجويان دختر در رشته هاي اين گروه نيز افزايش نشان مي دهد.
در گذشته ، آن زماني كه ما در كنكور شركت مي كرديم ، آزموني بود تحت عنوان آزمون هوش. جداي از تمامي مشكلات و ايرادات اين آزمون ، يك نكته زيبايي در آن وجود داشت كه برخي از استعدادهاي ذهني يا فكري شركت كنندگان را مي سنجيد. مثلاً توانايي درك اجسام هندسي و فضايي ، توانايي چرخش يك شكل فضايي در ذهن ، برقراري ارتباط بين رشته هاي عددي و كلامي ، انجام محاسبات عددي و حسابي ساده در ذهن و .... همگي مبني بر اندازه گيري ويژگي هاي ذهني شركت كنندگان بود. اين آزمون اگر چه هيچ ربطي به اندازه گيري هوش افراد نداشت ولي منبع مقايسه اي خوبي براي ارزيابي شركت كنندگان در اختيار مي گذاشت. به ويژه ، مبتين بر كلا سهاي كنكور و منابع درسي مشخص و امثالهم نبود كه بتوان با يك دوره كلاس فشرده و چند جلسه تست زني آنها را فرا گرفت.
مشكلات موجود در نحوه گزينش دانشجو فقط محدود به جنسيت شركت كنندگان نيست. يك بار به موارد آزموني كنكور فكر كنيد ... آيا پرسش هاي مطروحه ، براي انتخاب يك پزشك مناسب است؟ آيا اين پرسش ها مي توانند يك پزشك را از يك مهندس كشاورزي ... يا نه ... از يك دندان پزشك يا داروساز يا دامپرشك و يا پرستار تفكيك نمايد؟ چرا راه دور برويم ..... آيا اين آزمون ها مي توانند يك جراح را به ما نشان دهند؟ آيا مي توان در اين كنكور تفاوت بين يك معمار (با استعداد و نگاه هنري) و يك مهندس عمران (با استعداد و توانايي محاسباتي و مهندسي) را تشخيص داد؟ آيا در تفكيك مهندسين صنايع (با نگرش مديريتي و اقتصادي) از مهندسين مكانيك (با نگرش فني و توليدي) توانمند است؟ همين موضوع ، در مورد مسايل مرتبط با جنسيت نيز صادق است. چگونه مي توان يك مهندس انتخاب كرد و از او توقع رسم فني و طراحي اجسام هندسي فضايي داشت و آن وقت خانم هايي را بر سر كلاس نشاند كه نگاه ایشان به رسم فني ، نگاه نقاشي است! به بازار كار گرافيك كامپيوتري نگاهي بياندازيد ..... بيشترين ميزان حضور خانم ها در كار با نرم افزارهاي گرافيكي همچون فوتوشاپ است و كمترين ميزان حضور ايشان در كار با نرم افزاهايي مهندسي تر همچون اتوكد و تري دي استوديو ماكس است! ... در مقايسه با اين خيل عظيم خانم هاي پذيرفته شده در رشته هاي مختلف كامپيوتر ، چند نفر خانم برنامه نويس و تعميركار كامپيوتر مي شناسيد؟! چند شركت كامپيوتري مي شناسيد كه بر مبناي دانش فني خانم هاي فارغ التحصيل رشته كامپيوتر مي چرخد؟! البته ، اين پرسش ها نافي حضور موفق خانم ها در هر يك از عرصه هاي فوق و نيز نگاه هاي مرد سالارانه موجود نيست ، موضوع اصلي وجود تفاوت هاي جنسي است كه شايد لازم است ، ديده شوند.
در هر حال ، به نظر مي رسد با اندكي تغيير در موارد آزموني و نيز انتخاب پرسش هايي بهتر و از سر حوصله ، بتوان اين هرم جنسي را تغيير داد و نيازي به سهميه بندي و ايجاد محدوديت های غیرضروری در پذيرش جنس هاي مختلف در دانشگاه ها نباشد.
